Quy định về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện

Quy định về tổ chức và hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện hiện nay được áp dụng thống nhất theo Nghị định 03/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 09/01/2026 (thay thế cho Nghị định 93/2019/NĐ-CP và Nghị định 136/2024/NĐ-CP trước đây).

Dưới đây là tổng hợp các nội dung cốt lõi về quy định pháp lý đối với loại hình quỹ này:

1. Mục đích thành lập và lĩnh vực hoạt động

Quỹ xã hội, quỹ từ thiện là tổ chức phi lợi nhuận. Tiền và các tài sản đóng góp vào quỹ phải được sử dụng nhằm mục đích:

• Hỗ trợ, khuyến khích phát triển: Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, thể thao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nông nghiệp và nông thôn.
• Bảo vệ môi trường: Bảo vệ tài nguyên và môi trường sinh thái.
• An sinh cộng đồng: Từ thiện, nhân đạo, hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn, người yếu thế cần sự trợ giúp xã hội.
• Khắc phục sự cố: Hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh.

2. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động

Các quỹ phải tuân thủ 5 nguyên tắc chính: hoạt động phi lợi nhuận và không phân chia tài sản; tự chủ tài chính bằng tài sản độc lập; tuân thủ pháp luật và điều lệ; công khai, minh bạch thông tin tài chính, tổ chức; và thực hiện báo cáo, công khai định kỳ hàng năm trước ngày 31/3.

3. Điều kiện cấp phép và đi vào hoạt động

Việc vận hành quỹ trải qua hai nhóm điều kiện:

• Cấp phép thành lập: Có mục đích rõ ràng, đầy đủ sáng lập viên, đảm bảo vốn pháp định tối thiểu theo phạm vi hoạt động và hoàn thiện hồ sơ hợp lệ.
• Đi vào hoạt động: Có giấy phép và điều lệ được công nhận, công bố thành lập đúng hạn, xác nhận tài khoản ngân hàng hoặc chuyển quyền sở hữu tài sản, cùng quyết định công nhận quỹ đủ điều kiện hoạt động và Hội đồng quản lý từ cơ quan nhà nước trong 45 ngày làm việc.

.4. Quy định về sự tham gia của cá nhân, tổ chức nước ngoài

Cá nhân, tổ chức nước ngoài được góp vốn thành lập quỹ tại Việt Nam nếu cam kết tuân thủ pháp luật, nộp thuế và duy trì tính phi lợi nhuận. Tài sản đóng góp ban đầu từ phía nước ngoài không được vượt quá 50% tổng tài sản quỹ.

5. Thẩm quyền quản lý nhà nước đối với quỹ

Thẩm quyền giải quyết các thủ tục liên quan phụ thuộc vào phạm vi hoạt động:

• Bộ trưởng Bộ Nội vụ: Phạm vi toàn quốc hoặc liên tỉnh.
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Phạm vi cấp tỉnh.
• Chủ tịch UBND cấp xã: Phạm vi nội bộ cấp xã.

Các hành vi bị nghiêm cấm

Nghị định nghiêm cấm lợi dụng việc thành lập và tổ chức, hoạt động của quỹ để thực hiện các hành vi sau:

1- Hoạt động trái với tôn chỉ, mục đích của quỹ, làm ảnh hưởng đến uy tín của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng; gây phương hại đến lợi ích quốc gia, an ninh, quốc phòng, khối đại đoàn kết dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

2- Xâm hại đạo đức xã hội, thuần phong, mỹ tục, truyền thống, bản sắc dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.

3- Tư lợi, gian dối, thực hiện, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, lập chứng từ không đúng thực tế hoặc thông đồng với tổ chức, cá nhân nhằm trốn thuế, gian lận thuế hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về tài chính, thuế, kế toán trong quá trình thành lập, hoạt động của quỹ.

4- Rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hoạt động trái pháp luật.

5- Làm giả, tẩy xóa, chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp giấy phép thành lập quỹ dưới bất kỳ hình thức nào.

6- Nhận tiền gửi, cho vay, góp vốn đầu tư.

7- Sử dụng ngân sách nhà nước, sử dụng hoặc hỗ trợ tài sản được ngân sách nhà nước giao hoặc có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước để tham gia góp tài sản thành lập quỹ.

Chính sách của Nhà nước đối với quỹ

Nhà nước tạo điều kiện để quỹ tổ chức, hoạt động theo đúng quy định của pháp luật và điều lệ của quỹ.

Nhà nước hỗ trợ kinh phí để quỹ thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao (nếu có).

Việc đóng góp tài sản của cá nhân, tổ chức vào quỹ được áp dụng các chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật.

Phân biệt Quỹ xã hội và Quỹ từ thiện

Mặc dù đều có chung nguyên tắc vận hành, mục đích cụ thể của hai loại quỹ này có sự khác biệt rõ rệt:

• Quỹ xã hội: Nhằm mục đích hỗ trợ và khuyến khích phát triển các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, thể dục thể thao, khoa học, công nghệ, bảo vệ môi trường, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
• Quỹ từ thiện: Tập trung chủ yếu vào việc hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh; cứu trợ nhân đạo, an sinh xã hội và giúp đỡ các đối tượng khó khăn, yếu thế cần sự trợ giúp.

📋 Nguyên tắc tổ chức và hoạt động

.Theo các quy định pháp luật cập nhật tại Cổng thông tin Chính phủ, cả hai loại quỹ phải tuân thủ nghiêm ngặt 5 nguyên tắc:

• Phi lợi nhuận: Không phân chia tài sản; mọi khoản thu phát sinh chỉ được dùng cho các mục tiêu và nhiệm vụ theo điều lệ quỹ.
• Tự nguyện & Tự chủ: Tự trang trải và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật bằng tài sản của chính mình.
• Hợp pháp: Vận hành đúng theo quy định pháp luật và điều lệ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.
• Công khai, minh bạch: Bắt buộc công khai rõ ràng về tổ chức, hoạt động và toàn bộ các khoản thu, chi tài chính, tài sản của quỹ.
• Giới hạn chi quản lý: Chi phí quản lý hoạt động của quỹ bị giới hạn tối đa không quá 10% tổng chi trong năm của quỹ.

🔨 Điều kiện thành lập quỹ

Để được cấp giấy phép thành lập, ban sáng lập quỹ cần đáp ứng các điều kiện cốt lõi sau:

• Mục đích rõ ràng: Lĩnh vực hoạt động hợp pháp, không trùng lặp tên gọi, không gây mâu thuẫn tôn giáo, dân tộc.
• Sáng lập viên hợp pháp: Đủ số lượng thành viên theo quy định. Cá nhân, tổ chức nước ngoài được phép góp vốn chung với công dân Việt Nam nhưng phần tài sản đóng góp của phía nước ngoài không được vượt quá 50% tổng tài sản quỹ.
• Tài sản đóng góp tối thiểu: Ban sáng lập phải có đủ số tài sản cam kết đóng góp được ngân hàng xác nhận bằng văn bản. Mức vốn tối thiểu thành lập quỹ do công dân, tổ chức Việt Nam tự lập theo quy định mới yêu cầu phải từ 8 tỷ đồng (trong đó ít nhất 50% là tiền tiền mặt/tiền gửi ngân hàng).